تبلیغات
فرزند ایران - معرفی غار واسوار هیو در ساوجبلاغ
غارنوردی و طبیعت گردی درست باید به گونه ای انجام پذیرد که هنگام خارج شدن از آن هیچ اثری از ما باقی نمانده باشد.

معرفی غار واسوار هیو در ساوجبلاغ

نویسنده :Jalal zareie
تاریخ:چهارشنبه 21 فروردین 1392-05:40 ب.ظ

غار واسوار یا هیو (Ghar –e- Vasvar or Hiv)




موقعیت جغرافیایی:

طول و عرض جغرافیایی دهانه غار: N 36° 4' 0.91”و E 50° 37' 39.06”با ارتفاع دهانه: 1724 متر از سطح دریاهای آزاد. این غار حدود 75 متر طول و حدود 18- متر عمق دارد و در پهنایی1، حدود 32 متر گسترده شده است. عکس(1)



(معرفت، غارهای ایران، غار هیو، ص 206) - "غار هیو در 28 کیلومتری غرب شهرستان کرج، دره هیو، غار هیو به طول 115 متر و ارتفاع 40 متر واقع شده است.



در (فهرست اسامی غارهای ایران، کارگروه غارشناسی ایران) نام این غار "وایسوارهیو" آمده که گمان می رود غلط املایی باشد.



وجه تسمیه2 غار:

"هیو" /ˈhiv/ نام روستای بزرگ در جنوب غار می باشد که متاسفانه با پرس و جوهای زیاد از اهالی متوجه معنی آن نشدیم.

اما به استناد ویکی پدیا: از نامهای قدیمی و باستانی قابل استناد این منطقه می توان به "هوریاوین" سرزمین مردمان آریایی، "آریاوین" و هیوین نام برد که امروزه با گذر زمان، با نام هیو شناخته می شود. اطلاق وجه تسمیه روستا با لفظ «هوریاً (انسان پاک و هوری نشان) به جای لفظ آریا توسط مردمان این خطه نشان از اصالت ریشه دار آریایی مردمان باستان هیو دارد. هیو (گیو)، خور (پور) و فشند (پشنگ) نام دوستان رستم بوده است، که در این مناطق حکومت می کردنند و نام روستاهای مختلف هستند.



"واسوار" /vɒsvɒr/ نام دره ایست در شمال روستای بزرگ هیو که غار بر روی یکی از یالهای آن تشکیل شده است.

برخی منابع این غار را "واسوار" و برخی منابع آنرا "هیو" نامیده اند که نام "هیو" امروزه بیشتر رواج دارد.





عکس(1) بر فراز دهانه



آدرس غار:

برای رسیدن به غار باید از انتهای شمالی روستا در جاده ای خاکی به سمت شمال حرکت کرده و بعد از گذراندن تمام سازه های مصنوعی به دره واسوار که در کنار آن یک آب بند بتنی وجود دارد می رسیم. طبق گفته اهالی این آب بند در تمام طول سال دارای آب است. نوعی از خرچنگ های رودخانه ای با رنگ روشن در این حوضچه دیده شد. دهانه غار در بالای یال کرانه راست چشمه پر کننده حوضچه در ارتفاعی 50 متر بالاتر و فاصله تقریبی 140 متر از آن واقع است. عکس (2)



عکس (2) نقشه مسیر دسترسی به شهرک هیو از کرج





درباره روستای هیو:

هیو، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان ساوجبلاغ در استان البرز - ایران، نزدیک‌ترین شهر به آن از استان قزوین شهر آبیک و از استان البرز شهرهای هشتگرد و نظرآباد است. و در جنوب طالقان و شمال نظر آباد واقع شده‌ است .

هیو روستای بزرگی است که تقریبا 8500 نفر جمعیت داشته و بیش از 2250 خانوار در آن زندگی می کنند.

در فاصله 46 کیلومتری از مرکز کرج واقع شده است. زبان اکثر مردم روستا ترکی با لهجه خاص خود می باشد. دین اهالی شیعه است.

مردم هیو در اعصار گذشته در منطقه ای شمالی تر از محل کنونی هیو با نام سیراب زندگی می کرده اند که دارای یک امامزاده است. شغل اکثر آنها معدن کاری و معدن داری بوده است و در گذشته های دور از معادن خود زغال سنگ استخراج می کرده اند. امروزه نیز در مسیر دسترسی به غار می توان تپه های کوچک سیاه را دید که نشانگر این موضوع است. با تاسیس و راه اندازی کارخانه‌های سیمان آبیک و فخر ایران و... در چهار دهه پیش در اطراف هیو بیشتر اهالی یا شاغل در این کارخانجات شدند و یا به اصناف وابسته به آن روی آوردند. البته در گذشته و حال اهالی به کشاورزی و دامداری و زنبور داری نیز پرداخته اند. اما امروزه با گسترش و مدرن شدن روستا و افزایش جمعیت، افراد در هیو به شغل های معمول شهری روی آورده ند.

نکته قابل توجه اینست که به دلیل گذشته تاریخی معادن، نام های خانوادگی اکثر اهالی عبارتی مجموع با کلمه معدن است، مثل معدنی پور یا معدن دار.







حیوانات داخل غار:

خفاش، برخی از حشرات بومی، عنکبوت ها و مار کوتوله پارسی3 (Eirenis persicus) عکس (3)



عکس (3) مار کوتوله پارسی





گزارش اکتشاف:

به دنبال كشف غاری در ساوجبلاغ توسط چوپانی از اهالی منطقه هیو، بررسی‌ها و شناسایی‌هایی گسترده از سوی كارشناسان هیات غارنوردی این شهرستان و تعدادی از زمین‌شناسان دانشگاه تهران صورت گرفت كه طی این مطالعات مشخص شد كه این غار قدمتی 30 میلیون ساله دارد.

این غار كه به نام واسوار خوانده می‌شود، در بخش مركزی ساوجبلاغ واقع شده و دهانه ورودی آن در حدود 2 متر به صورت عمودی و صعب‌العبور و دارای راهرویی به فاصله 30 متر با شیب 25 درجه به سمت جنوب غربی و دارای دو تالار بزرگ است.

«مصطفی بغدادی» سرپرست كمیته غارنوردی شهرستان ساوجبلاغ در این مورد گفت: «تالارهای كشف شده در غار واسوار حدود 40 متر مربع وسعت دارد كه درون آن قندیل‌های شفاف و بلورین بسیاری به چشم می‌خورد.»

وی افزود: «علاوه بر قندیل‌های بلورین، قسمت‌هایی به اشكال مختلف در اثر رسوب آهك در غار شكل گرفته كه محلی‌ها آن را كیك 7 طبقه نام گذاشته‌اند، زیرا این قسمت‌ها شبیه كیك و در ابعاد بسیار بزرگ و از استالاگمیت‌ و استالاگیتیت ‌تشكیل شده است. ستون‌های درون غار نیز از جنس مواد آرگونی و تراورتن هستند كه كارشناسان زمین‌شناسی آن را ژیپس می‌نامند.»

وی در مورد شرایط كنونی غار گفت: «به علت تنگ بودن دهانه ورودی غار و صعب‌العبور بودن مسیر ورود به آن، این غار تاكنون از آسیب‌ها و صدمات احتمالی انسان و حیوان محفوظ مانده است . »

غار واسوار مانند بیشتر غارها از سنگ آهك تشكیل شده، زیرا نوع این سنگ ها به آسانی توسط آب اسیددار حل می‌شوند و آب‌های اسیددار سطحی زمین كه در زمین‌های آهكی فرو می‌روند به تدریج موجب حل شدن سنگ‌های مسیر خود شده و گودال‌هایی را ایجاد می‌كنند كه از به هم پیوستن این گودال‌ها طی قرن‌های طولانی غار شكل می‌گیرد . عکس(4)



عکس(4) قسمتی از غارنهشته های داخل غار



توضیحاتی در مورد غار:

گروه غارنوردان البرز به دنبال اطلاعات رسیده مربوط به غاری به نام "واسوار" در منطقه شروع به جستجو نمود. این غار بعد از تحقیقات و طبق گفته اهالی بومی، همان غار "هیو" بوده که در دره ای با نام "واسوار" شکل گرفته است و غار دیگری در منطقه شناخته شده نسیت.

ورودی غار از یک دهانه با طول 120 در 50 سانتی متر تشکیل شده است که یک چاهک تنگ با عمق دو متر است. در زیر این چاهک دو عدد "مار کوتوله ایرانی" مشاهده شد.

در ادامه مسیر با سقفی یک متری با یک دالان در جهت تقریبی 215 درجه ادامه می یابد که به تدریج سقف غار تا ارتفاع بیش از هفت و نیم متر گشایش میابد. امتداد کلی غار در جهت شمال شرقی جنوب غربی است که به نظر می آید بر اثر وجود یک گسل کلی شکل گرفته باشد.

مسیر های ابتدایی غار به صورت یک راهرو به طول حدود 55 متر با دیواره هایی نزدیک به هم که در برخی نقاط پوشیده از غار نهشته هایی مثل فلواستون و گل کلمی هستند، که با کمی پیچ به چپ در امتداد تقریبی 197 درجه، در اواسط راه، ادامه دارد. غار در این راهرو از رسوب گزاری بهره کمی برده و بیشتر از خاک مرطوب می باشد. در ادامه غار در امتداد مسیر راهرو با فروریختگی هایی از دو اتاق پشت سر هم تشکیل شده است. در این قسمت رسوب گزاری با نرخ بیشتری از مسیر راهرویی دیده می شود که باعث شکل گیری غارنهشته هایی بزرگ و حجیم شده که در برخی نقاط تشکیل شده از آهک خالص و سفید است.

انواع غارنهشته هایی مثل: استالاکتیت، استالاگمیت، ستون، فلواستون، دراپری، پیلییر، هلکتیت و... در این بخش از غار مشاهده می شود.

اتاق های انتهایی با طول و عرض تقریبی 13 در 6.5 و 12.5 در 11 متر و ارتفاع سقف بیش از 5 و 7.5 متر فضای بازی را تشکیل داده اند که سنگ های بزرگی فرو ریخته در آنها دیده می شود. متاسفانه آثار تخریب و شکستگی در جاهای مختلف غار دیده می شود. عکس(5)



عکس(5) تخریب در غار


زمین شناسی منطقه:

سازند روته (پرمین بالایی) با رخساره آهک های ضخیم لایه چرت دار و ضخامتی تا حداکثر 250 متر به طور وسیعی در ناحیه مشاهده می‌شوند که به طور هم شیب و تدریجی بر روی رسوبات تخریبی سازند دورود قرار گرفته‌اند.

در قسمت هایی از ناحیه مطالعاتی بر روی آهک های روته واحد سنگی معادل زمانی سازند نسن (جلفین آغازی) با ضخامت حداکثر 20 متر مشاهده می شود که شامل دو بخش است، بخش زیرین آن شامل لاتریت‌های قرمز رنگ با لایه‌هایی از سنگ‌های آتشفشانی قلیایی است و بخش فوقانی نیز شامل شیل‌های نازک لایه و آهک های مارنی چرت‌دار می‌باشد که با ناپیوستگی فرسایشی (Disconformity ) در زیر آهک های ورقه‌ای با آثار کرمی شکل قاعده سازند الیکا (تریاس زیرین تا میانی) قرار گرفته‌اند. سازند شمشک (رتین - لیاس) با رخساره‌های قاره‌ای و عدسی‌های نازکی از زغال و ضخامت حداکثر 900 متر بیشترین بیرون‌زدگی را در محدوده مطالعاتی دارد که در قسمت هایی از ناحیه نیز در قاعده این سازند گدازه‌های بازالتی با رنگ سبز تیره و سن تریاس فوقانی (T ) مشاهده می‌شوند که اغلب بر روی سطوح فرسایش یافته دولومیت‌های سازند الیکا قرار گرفته‌اند. این گدازه‌ها نشانه‌ای از حرکات انبساطی کیمرین آغازی (Early Kimmerian) و ایجاد شکاف در پوسته قاره‌ای ناحیه می‌باشند. آهکهای مارنی سبزرنگ سازند دلیچای (دوگر) با ضخامت حداکثر 60 متر و با ناپیوستگی فرسایش ناشی از حرکات احتمالی خشکی‌زایی کیمیرین میانی (Middle Kimmerian ) بر روی رسوبات سازند شمشک قرار می‌گیرند و خود به طور هم شیب و تدریجی در زیر آهک های توده‌ای و ردیفی لار (مالم) قرار گرفته‌اند.

رسوبات نئوکومین در ناحیه وجود ندارند به طوری که آهک های اوربیتولین دار سازند تیزکوه (بارمین - آپسین تا آلبین) با دگرشیبی شدید زاویه‌دار بر روی آهک های لاز، دولومیته ای تریاس و یا رسوبات سازند شمشک قرار می‌گیرند. این دگرشیبی زاویه دار ناشی از حرکات کوهزایی کیمیرین پسین (Late Kimmerian ) بر روی رسوبات سازند شمشک قرار می‌گیرند و خود به طور هم شیب و تدریجی در زیر آهک های توده‌ای و ریفی لار (مالم) قرار گرفته‌اند. رسوبات نئوکومین در ناحیه وجود ندارند بطوریکه آهک های اوربیتولین‌دار سازند تیزکوه (بارمین؟ - آپسین تا آلبین) با دگرشیبی شدید زاویه‌دار بر روی آهکهای لار، دولومیت‌های تریاس و یا رسوبات سازند شمشک قرار می‌گیرند. این دگرشیبی زاویه‌دار ناشی از حرکات کوهزایی کیمرین پسین (Late Kimmerian ) می‌باشد. رسوبات کرتاسه فوقانی - پالئوسن در ناحیه وجود ندارند و رسوب گذاری از اواسط کرتاسه به بعد محدوده به حوضه‌های بین کوهستانی خارج از ناحیه مطالعاتی می‌باشد. عکس (6)



عکس (6) موقعیت غار هیو در منطقه ساوجبلاغ



زمینشناسی غار:

سعید معدنی پور

دکتری رشته زمین شناسی

روستای ما «هیو» با موقعیت جغرافیایی 38|50 شرقی و 03|36 شمالی و ارتفاع متوسط 1650 متر در بخش مرکزی البرز و در دامنه جنوبی طالقان و در غربی ترین منطقه استان تهران (البرز) قرار دارد. «غار هیو» در بخش شمال غربی هیو و در دره تفریحی واسوار واقع شده است. این غار در لایه هایی از سنگ های آهکی با سن تقریبا دویست و شصت و پنج میلیون سال موسوم به آهک های روته واقع شده است. البته این به معنای سن تشکیل غار نبوده و شواهد، حاکی از جوان بودن فوق العاده خود غار است.

دهانه غار با قطر حدود 60 سانتیمتر و شیب زیاد متاسفانه و شاید به نوعی خوشبختانه، ورود به آن را مشکل ساخته است. بدنه اصلی غار شامل گالری بزرگی است که ارتفاع آن در قسمت هایی به بیش از 23 متر می رسد. در این بخش استالاکتیتها و استالاگمیتهایی وجود دارد که بخش اعظمی از آنها متاسفانه به دلیل ناآگاهی از ارزش علمی و زیبایی شناختی، تخریب شده است. عدم وجود ستونهای کامل (استالاکتیتها و استالاگمیتها به هم وصل شده) نشان از جوان بودن و یا وجود گالری های عمقی تر دارد.

اصولا" تشکیل غارها مراحلی دارد که اولین مرحله آن وجود سنگ اولیه ای با توان غارزایی است که مطلوب ترین آنها سنگ آهک است. در درجه بعد این سنگ ها می بایستی از درز و شکاف مطلوب جهت هدایت آب برخوردار باشند. مهم ترین عامل در تشکیل غارهایی از این نوع، وجود آب هایی با توان انحلال بالا است. در نهایت، کل این فرآیند در زمانی طولانی، که در مواردی تا دهها میلیون سال به طول می انجامد، حفرات زیرزمینی موسوم به غار را ایجاد می کند. در مواردی مثل غار «کارلباد» در آمریکا، طول حفره به بیش از 50 کیلومتر و دالان هایی با طول 1200 متر، عرض 1900 متر و ارتفاع 100 متر ایجاد می کند.

در مورد غار هیو باید گفت که آب های سطحی به ویژه در فصول پرباران از منابع اصلی تامین کننده هستند که بخش زیادی از این آبها پس از ذخیره در دالان ها توسط یک شکستگی بزرگ به چشمه ای در غرب منطقه تفریحی چمبورک منتقل می شود. این چشمه در فصل بهار فوق العاده پرآب است ولی به طور ناگهانی در اوایل تابستان خشک می شود که دلیل آن تخلیه کامل آب موجود در گالری های عمقی غار است. این نوع از آب ها که به «آب های کارستی» معروف هستند به دلیل گوارایی از دیرباز مورد توجه ایرانیان بوده است و حتی بعضی از شهرها مثل آبیک به دلیل وجود این نوع آب نامگذاری شده اند. ولی مشکل اصلی آنها وجود درصد بالایی از املاح کربناتی است که تا حدودی از کیفیت آنها می کاهد. متاسفانه بخش زیادی از آب مصرفی روستای هیو نیز از این گونه است. عکس (7)



عکس (7) موقعیت غار هیو در نقشه سنگ های کربناته ایران


نقشه غار:

در تاریخ 1392/01/07 در یک برنامه یک روزه به منطقه رفته و با ابزار نقشه برداری اقدام به برداشت اندازه ها در غار شد که با توجه به کوچک بودن طول کلی غار نقشه آن به صورت کامل برداشت شد، نفرات شرکت کننده در این برنامه: جلال زارعی، علیرضا محرابی و علی اصغری بودند که کار نقشه برداری و عکاسی را انجام دادند، متاسفانه به دلیل نبود امکانات لازم عکاسی با دوربین موبایل انجام شد، به همین دلیل عکس ها از کیفیت خوبی برخوردار نیست. عکس (8و9)



عکس(8) پلان غار




عکس(9) پروفایل غار






عکس هایی از غار:







توضیحات:
به این معنا که اگر تمام حجم غار را در یک مکعب قرار دهیم طول اضلاع آن برابر با 75*18*32 خواهد بود. این اندازه ها با استفاده از نرم افزار کمپاس (Compass) استخراج شده اند.
وَجهِ تَسمیه: آن صورتی که (آن وجهی که) شخصی یا چیزی نام برده می شود یا به آن معروف است؛ (لغت نامه دهخدا).
رجوع شود به بخش منابع: سایت کویرها و بیابان های ایران.




منابع:

کتاب: معرفت، احمد (1388). غارهای ایران، اصفهان: نقش مانا.



مقاله: عسگری، قاسم، (1372). «مطالعه زمین شناسی و چینه شناسی محدوده خور - زیاران رشته کوه های طالقان (البرز مرکزی)». پایان نامه کارشناسی ارشد زمین شناسی، استاد راهنما: دکتر خسرو تهرانی، دانشگاه تهران، دانشکده علوم.



سایت کویرها و بیابان های ایران:

http://www.irandeserts.com/content /درگاه_کویر/پوشش_جانوری/پستانداران_ایران/مارهای_غیر_سمی_اگلیفا_/مار_كوتوله_پارسی.htm

سایت سازمان زمین شماسی و اکتشافات معدنی کشور: http://www.gsi.ir

وبلاگ ساوجبلاغ پژوهی: http://128askari.parsiblog.com/

سایت محمود کویر: http://mahmoodkavir.com /

سایت ویکی پدیا: http://fa.wikipedia.org

سایت نقشه های گوگل: http://maps.google.com

لینک گزارش در سایت انجمن غارنوردانو غارشناسان ایران

با تشکر فراوان از آقای نظامدوست، حسین شایگان و خانم کیانژد برای پشتیبانی از برنامه.



جلال زارعی 15/01/1392


نوع مطلب : غارنوردی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر